ฟังก์ชัน XOR ใน Excel

ฟังก์ชัน XOR ใน Excel เป็นฟังก์ชันตรรกะที่ใช้เปรียบเทียบค่าความจริง (Boolean) หลายค่าและส่งกลับค่า TRUE เมื่อมีค่าเป็น TRUE เพียงค่าเดียวในกลุ่ม หรือมีจำนวนค่า TRUE เป็นเลขคี่ (1, 3, 5, …)

ฟังก์ชันนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับสถานการณ์ที่ต้องการตรวจสอบว่าเงื่อนไขเป็นจริงไม่ซ้ำกัน เช่น ตรวจสอบว่ามีเพียงหนึ่งในสองเหตุการณ์เกิดขึ้น ไม่ใช่ทั้งคู่ หรือไม่ใช่เลย

ประโยชน์ของฟังก์ชัน XOR ใน Excel

• ตรวจสอบเหตุการณ์ที่ไม่เกิดขึ้นพร้อมกัน
• ใช้ในงานวิเคราะห์ทางตรรกะหรือระบบควบคุม
• ใช้แทน IF หลายชุดเพื่อความกระชับ
• ทำงานร่วมกับค่าจริง/เท็จใน ฟังก์ชัน AND, ฟังก์ชัน OR, ฟังก์ชัน NOT ได้

รูปแบบการใช้งาน (Syntax)

XOR(logical1, [logical2], ...)

อาร์กิวเมนต์ที่ใช้ในฟังก์ชัน XOR มีดังนี้:

• logical1, logical2,... คือเงื่อนไขที่ต้องการตรวจสอบค่าความจริง

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้งานฟังก์ชัน XOR ใน Excel

ตัวอย่างที่ 1: ตรวจสอบว่าเลือกได้เพียงรายการเดียว

ต้องการตรวจสอบว่าผู้ใช้เลือกสินค้าเพียงหนึ่งรายการเท่านั้นจากสองรายการ

รายการ A	รายการ B
TRUE	FALSE
TRUE	TRUE

สูตร:

=XOR(A2, B2)

• ตรวจสอบว่า A2 หรือ B2 มีค่า TRUE เพียงค่าเดียว
• ถ้าใช่ คืนค่า TRUE (เลือกเพียงรายการเดียว)
• ถ้าเลือกทั้งสองหรือไม่เลือกเลย คืนค่า FALSE

ผลลัพธ์

ตัวอย่างที่ 2: ตรวจสอบว่ามีเพียงเกณฑ์เดียวผ่าน

ต้องการแสดงว่า “ผ่านเฉพาะเงื่อนไขเดียว” เมื่อคะแนนผ่านเพียงเกณฑ์เดียว

ผ่านเกณฑ์ A	ผ่านเกณฑ์ B
FALSE	TRUE
TRUE	TRUE

สูตร:

=IF(XOR(A2, B2), "ผ่านหนึ่งเงื่อนไข", "ไม่ผ่านหรือตรงหลายเงื่อนไข")

• XOR ตรวจสอบว่ามี TRUE เพียงหนึ่งค่าหรือไม่
• IF แสดงข้อความตามผลลัพธ์ของ XOR

ผลลัพธ์

ตัวอย่างที่ 3: ตรวจสอบว่านักเรียนต้องสอบซ่อมหรือไม่

ต้องการให้แสดงคำว่า “สอบซ่อม” ถ้านักเรียนผ่านเพียงวิชาเดียว

คณิตศาสตร์	วิทยาศาสตร์
TRUE	FALSE
TRUE	TRUE

สูตร:

=IF(XOR(A2, B2), "สอบซ่อม", "ไม่ต้องสอบซ่อมหรือสอบไม่ผ่านทั้งคู่")

• XOR ตรวจสอบว่าสอบผ่านวิชาเดียวหรือไม่
• IF คืนค่าตามผลลัพธ์

ผลลัพธ์

ตัวอย่างที่ 4: ตรวจสอบสถานะการได้รับโบนัสของพนักงาน

สมมติแผนกทรัพยากรบุคคลของบริษัท ต้องการตรวจสอบว่าพนักงาน ได้รับ “โบนัส” แต่ยังไม่ได้ “ประเมินผลงาน” หรือ ตรงกันข้าม คือ ประเมินผลงานแล้ว แต่ยังไม่ได้รับโบนัส

หากเป็นเช่นนี้ ถือว่าเป็นกรณี ผิดปกติ ต้องแจ้งให้ฝ่ายบริหารตรวจสอบ

พนักงาน	ได้รับโบนัส	ประเมินผลงาน	สถานะ
สมชาย	TRUE	TRUE
สมหญิง	TRUE	FALSE	
วรพล	FALSE	TRUE	
ศิริพร	FALSE	FALSE	
สมาธิ	TRUE	TRUE	
ปัญญา	FALSE	TRUE	
เมตตา	TRUE	FALSE	
กรุณา	TRUE	FALSE	
มุทิตา	FALSE	FALSE	
วรจักร	FALSE	FALSE	

สูตร:

=IF(XOR(B2,C2), "ผิดปกติ", "ปกติ")

• B2 คือ เซลล์ “ได้รับโบนัส” (TRUE/FALSE)
• C2 คือ เซลล์ “ประเมินผลงาน” (TRUE/FALSE)
• XOR(B2,C2) จะคืนค่า TRUE ถ้ามีค่า TRUE เพียงค่าเดียว (ไม่ใช่ทั้งสองหรือต่างฝ่ายต่าง FALSE)
• IF() ใช้ตัดสินผลว่า หาก XOR เป็น TRUE ให้แสดง “ผิดปกติ” มิฉะนั้นให้แสดง “ปกติ”

ผลลัพธ์

พนักงาน	ได้รับโบนัส	ประเมินผลงาน	สถานะ
สมชาย	TRUE	TRUE	ปกติ
สมหญิง	TRUE	FALSE	ผิดปกติ
วรพล	FALSE	TRUE	ผิดปกติ
ศิริพร	FALSE	FALSE	ปกติ
สมาธิ	TRUE	TRUE	ปกติ
ปัญญา	FALSE	TRUE	ผิดปกติ
เมตตา	TRUE	FALSE	ผิดปกติ
กรุณา	TRUE	FALSE	ผิดปกติ
มุทิตา	FALSE	FALSE	ปกติ
วรจักร	FALSE	FALSE	ปกติ

ตัวอย่างที่ 5: ใช้ฟังก์ชัน XOR ใน Excel ร่วมกับ IF และ ISBLANK เพื่อตรวจสอบเอกสารการเบิกจ่าย

สมมติว่าฝ่ายบัญชีต้องการตรวจสอบว่า เอกสารเบิกจ่ายของพนักงานแต่ละราย มีใบขออนุมัติ (Request Form) และ มีใบเสร็จรับเงิน (Receipt) หรือไม่

• หากมีเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง ถือว่า ไม่สมบูรณ์ (Incomplete)
• หากมีทั้งสองหรือไม่มีทั้งสอง ถือว่า สมบูรณ์ (Complete)

ชื่อพนักงาน	Request Form	Receipt	สถานะเอกสาร
วิชัย	มี	มี
มานี	มี
สมพร		มี
สร้อย
มานะ	มี
มาโนช	มี
มานัส	มี	มี
มานะ		มี
พนัส
พนอ		มี
พยอม	มี

ข้อมูลในคอลัมน์ Request Form และ Receipt จะเป็นคำว่า “มี” หรือเว้นว่าง (ไม่มี)

สูตร:

=IF(XOR(ISBLANK(B2), ISBLANK(C2)), "ไม่สมบูรณ์", "สมบูรณ์")

• B2 = เซลล์ของ Request Form
• C2 = เซลล์ของ Receipt
• ISBLANK() → ตรวจสอบว่าเซลล์ว่างหรือไม่
• XOR() → ตรวจว่ามีแค่ ช่องเดียวที่ว่าง (ไม่สมบูรณ์)
• IF() → แสดงผลตามเงื่อนไข

ผลลัพธ์

ชื่อพนักงาน	Request Form	Receipt	สถานะเอกสาร
วิชัย	มี	มี	สมบูรณ์
มานี	มี		ไม่สมบูรณ์
สมพร		มี	ไม่สมบูรณ์
สร้อย			สมบูรณ์
มานะ	มี		ไม่สมบูรณ์
มาโนช	มี		ไม่สมบูรณ์
มานัส	มี	มี	สมบูรณ์
มานะ		มี	ไม่สมบูรณ์
พนัส			สมบูรณ์
พนอ		มี	ไม่สมบูรณ์
พยอม	มี		ไม่สมบูรณ์

หมายเหตุ

• XOR เป็นฟังก์ชันที่มีความเฉพาะเจาะจง เหมาะในกรณีที่ต้องการให้เงื่อนไขไม่ทับซ้อนกัน
• ผลลัพธ์จะเป็น TRUE เมื่อมีค่า TRUE เป็นจำนวนเลขคี่
• ควรใช้อย่างระมัดระวังเมื่อมีหลายเงื่อนไขเพื่อไม่ให้สับสน

สรุป

ฟังก์ชัน XOR ใน Excel เป็นฟังก์ชันตรรกะที่เหมาะสำหรับตรวจสอบความแตกต่างของค่าความจริง ใช้งานง่ายแต่ทรงพลัง ช่วยให้สามารถสร้างตรรกะที่ตรวจสอบเพียงกรณีเดียวจากหลายกรณีได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสำหรับงานวิเคราะห์ที่ต้องการควบคุมผลลัพธ์ให้เฉพาะเจาะจง

ข้อมูลอ้างอิง: XOR function